çöp listesi

BESİN OLMAYANLAR

“Ağzına sürme çünkü besin değiller.”

Birçok diyette “yasaklar” listesi vardır. Ben, yememen gerekenlere değil; sağlıklı besinlere, sana faydalı olanlara odaklanmandan yanayım. Enerjini bedenine fayda sağlamak için harca, sınırlar koymak için değil.

Ayrıca sana hiçbir şeyi yasaklayamam, hepsi senin kararın, senin iraden, ağzını bantlayamam sonuçta. ☺ Vücudunun içine neyi alıp neyi almayacağını, yapıtaşlarının yani hücrelerinin hammaddesini nelerin oluşturacağını, sen bilirsin. Ama gerçekleri bilmek istersen, uzun bir yazı seni bekliyor. Unutmaman gereken ilk “gerçek” ise:

“Bir şeyi yiyebiliyor olman onun “besin” olduğu anlamına gelmez. “

Biraz bakış açını değiştirip bu yiyeceklerin hayatımıza ilk ne zaman girdiğini düşünsene, 50 yıl önce, 100 yıl?  Upuzun insanlık tarihi boyunca nesiller bunlara hiç ihtiyaç duymadan yaşamış. Sence gerçekten tatlı krizi diye bir şey var mıydı? Ne kadar işlenmiş ve yapay, koruyucu katkı maddesi eklenmiş olduklarını düşün? “Besin” olmadıklarını, seni hücrelerini “beslemediklerini” düşünürsen aslında hayatından da çıkarabilirsin ya da sınırlayabilirsin. Ayrıca hepsinin daha sağlıklı ve çok daha lezzetli alternatifleri var inan bana.

ÇÖP LİSTESİ:

Hamur, hamur, hamur:  İşlenmiş beyaz undan yapılan her şey, tüm hamur işleri, pizza, ekmek, makarna, börek vs. Ülkemizde beyaz ekmek tüketiminin çok değil en fazla 40-50 yıllık bir geçmişi vardır, öncesinde “un” değirmende tam, bütün, kepeği, ruşeymi içinde kalacak şekilde öğütülerek elde edilirdi. Un her zaman için işlenmiş bir gıdadır, ama bu kadar rafine değildi.

Nispeten sağlıklı alternatifi:

“Tam” tahıl kullanarak, mümkünse içeriğini (mesela yağını tuzunu) kontrol edebileceğin şekilde hamur işini kendin yap. Hamuru ince, iç malzemesini (sebze) bol tut ☺ ve bunlar kaçamak öğünüdür unutma.

Beyaz zehir: Sofra şekeri ile yapılan her şey. İster şeker pancarından yapılsın, ister şeker kamışından, fazlasıyla işlenmiş ve rafinedir. “Tatlı” yapmak, bir şeyi “tatlandırmak” istiyorsan taze veya kuru meyveleri kullan. (Hurma iyi bir alternatiftir, iri ve mat olanları seç, ayna gibi parlak olanlar glikoz şurubunda bekletilmiştir.)

Ayrıca etiketinde (yüksek fruktozlu) mısır şurubu, nişasta bazlı sıvı şeker (NBSŞ),  glikoz şurubu vs. yazan tüm ürünler de bu kategoriye girer. Pakete girmiş her şeyin etiketini okumayı alışkanlık haline getir, tahmin ettiğinden çok daha fazlasında bu yapay şekerlerden göreceksin: Hazır soslar, hazır meyveli yoğurtlar, çocuklar için hazır atıştırmalıklar, toz kahve kreması, bisküviler, gazlı içecekler, hazır kekler, hazır meyve suları, çikolatalar, hazır çorbalar…

Sıvı şekerler: Tüm kutulu içecekler, meşrubatlar, gazlı içecekler, hazır meyve suları, aromalı sodalar… Süpermarketlerin karton ve metal kutulu şeker deposu içecek raflarından uzak dur. Hem şeker, hem asit deposudur. Fazla şeker yağ olarak depolanır, asit fazlasını dengelemek için vücut kemiklerden bile kalsiyum çeker.

İçecek olarak en sağlıklı ve güzel alternatif “su”dur. (kalorileri içme su iç)

Suyun dışında ayran, maden suyu (doğal kaynaktan sodyum oranı nispeten az olan markalar) gibi alternatifler deneyebilirsin. Meyve suyu ise evde bile sıkma, onun yerine %70-80 oranında sebze suyu sık, meyveyi sadece içeceğin aromasını güzelleştirecek oranda kat. juice

Çakma tatlılar: Yapay tatlandırıcı (aspartam, sakarin vb.) içeren tüm yiyecek ve içecekleri hayatından çıkar, gerçekten ihtiyacın yok. Geçtim taş devrini, hayatımıza gireli en fazla kaç yıl olmuştur, 20, 30? İronik bir şekilde bunlar seni daha da acıktırır, çünkü hem beynin hem miden “yapay” tatlandırıcıları sıfır kalori de yazsa “gerçek” tatlı olarak algılar ve insülin salgılar. Bu da kan şekerini düşürür ve tekrar acıkırsın.

Çakma tatlılar yerine evde “gerçek” tatlılar yaparsan içeriğinin kontrolü sende olur, “mutfak terapisi” ise bonusu olur, ruhuna iyi gelir. Taze ve kuru meyveler her şeyi tatlandırmaya yeter; muz, üzüm, hurma, bal, daha ne sayayım… Hem sen kendin de tatlısın ☺

Patates kızartması: Gerçekten içi boş bir besin, hatta besin bile demeye dilim varmıyor, defalarca kullanılmış hem yanık hem omega6 deposu ayçiçek yağını içine çekmiş karbonhidrat kapsülü. Atalarının beslenmesinde yağ proteinin yanında yer alırdı, karbonhidratın değil. Çünkü bunun bir mantığı var, karbonhidrat insülin salgılatır, insülin de yağ yakımını durdurur. Nasıl tam bir “kazan kazan” değil mi? ☺ Hem yağ, hem şeker sana kaldı, damarlarında cirit atıyor.

Peki daha sağlıklı alternatifi olarak “kaçamak” öğünlerde ne yapalım?

Patatesin sağlıklı alternatifi, betakaroten içeriği zengin tatlı patates veya balkabağıdır. Tabi ki kızartmadan, sağlıklı pişirme yöntemleri ile. Ama canınız illa beyaz patates kızarması çekti diyelim: ☺

* Patatesi aynen kızartacakmış gibi dilimle, güzel baharatlar ve az zeytinyağı ile harmanlayıp yağlı kağıt serili bir tepsiye birbirinin çok üstüne gelmeyecek şekilde yayarak fırınla. (Hazır dilimlenmiş ve dondurulmuş patates alma çünkü paketin üzerini dikkatli okursan ön kızartma yapılmış yani çoktan ne olduğunu bilmediğin bir yağı içine çekip çöp olduğunu anlarsın. )

* Diğer bir süper lezzetli seçenek: Önceden haşlanmış veya fırınlanmış patatesleri dilimle, az tereyağı erittiğin yapışmaz tavada taze/kuru biberiye ve taze çekilmiş karabiber ile yüksek ateşte çevirerek pişir.

* Ya da en tembel versiyonu: Tefal actifry ile zeytinyağı kullanarak evde yap.

Kahvaltılık gevrekler:  Süpermarketlerin mısır gevreği benzeri kahvaltılık, atıştırmalık raflarındaki her şeyden uzak durun. İsterse üzerinde tam buğdaylı bilmemne gevreği yazsın, ister çikolatalı mısır gevreği… Çoğunluğu yüksek fruktozlu mısır şurubu içerir. Diyet olanları hiç saymıyorum bile, diyet diye yağı azaltılmış, yapay tatlandırıcı basılmış karbonhidrat bombaları.

Tek sağlıklı alternatif sade yulaf ezmesini alıp, içine çiğ kuru yemiş, kuru/yaş meyve, tarçın, ev yoğurdu veya yemiş sütü karıştırarak kendi müsli karışımını ve tatlını kendin hazırlamandır. Gerçekten hem görsel açıdan seni doyurur hem de çok sağlıklı ve lezzetli olur.

Written by

No Comments Yet.

Leave a Reply

Message